La Fontaine ~ Le corbeau et le renard

 

Maître Corbeau, sur un arbre perché,
Tenait en son bec un fromage.
Maître Renard, par l’odeur alléché,
Lui tint à peu près ce langage :
« Hé ! bonjour, monsieur du Corbeau.
Que vous êtes joli ! que vous me semblez beau !
Sans mentir, si votre ramage
Se rapporte à votre plumage,
Vous êtes le phénix des hôtes de ces bois. »
À ces mots le Corbeau ne se sent pas de joie ;
Et pour montrer sa belle voix
Il ouvre un large bec, laisse tomber sa proie.
Le Renard s’en saisit, et dit : « Mon bon monsieur,
Apprenez que tout flatteur
Vit aux dépens de celui qui l’écoute :
Cette leçon vaut bien un fromage, sans doute. »
Le Corbeau, honteux et confus,
Jura, mais un peu tard, qu’on ne l’y prendrait plus.

Bản dịch tiếng Việt

QUẠ VÀ CÁO

​Thầy Quạ đậu trên cây,
Mỏ ngậm miếng pho mát,
Thầy Cáo thấy thơm ngát
Bèn lại tán thế này :
«Kính chào tôn ông Quạ
Khôi ngô và phong nhã!
Tôi trông đẹp nhất ngài!
Lại dám đâu nói sai:
Nếu giọng ngài bẻ bai
Như lông ngài hào nhoáng,
Thì ngài quả xứng đáng
Là chúa Phượng lâm sơn.»
Quạ nghe nói sướng rơn,
Muốn tỏ mình tốt giọng,
Mở toang cái mỏ rộng,
Để rơi quách miếng mồi.
Cáo cuỗm phắt, ngỏ lời :
«Thưa tôn ông quý hóa,
Xin điều này ghi dạ :
Phàm kẻ nịnh hót xằng
Chỉ sống bám vào thằng
Cả nghe lời tán tỉnh.
Bài học này, tôi tính,
Đổi pho mát còn hời.»
Quạ xấu hổ điếng người,
Quyết thề — nhưng muộn quá —
Từ nay không hớ nữa.

​TÚ MỠ dịch



Tham khảo
https://www.facebook.com/share/p/1DJyMyjpN6/

Youtube

https://m.youtube.com/watch?v=xYMgdW7-s9E

@Gemini

​1. Hán Văn Phồn Thể
​0《烏鴉與狐狸》
​1 烏鴉據危柯，
2 口銜一塊酪。
3 狐狸嗅其香，
4 趨前語相樂：
5 「嗟乎！鴉先生，
6 儀表何端卓！
7 毛羽既秀美，
8 音聲若可託，
9 定是林中凰。
10 聞言意欣樂，
11 欲顯美歌喉，
12 張口酪下落。
13 狐狸捷攫之，
14 諄諄教善若：
15 『先生當深知，
16 佞言必自若，
17 皆賴聽者供。
18 此酪償價豐，
19 受教亦當獲。』
20 鴉慚悔無及，
21 誓言戒遭惑。」

Từ điển Hán Việt 

​《烏鴉與狐狸》
​《 ô nha dữ hồ li》
​1 烏鴉據危柯，
​1 ô nha cứ nguy kha，
2 口銜一塊酪。
2 khẩu hàm nhất khối lạc。
3 狐狸嗅其香，
3 hồ li khứu kì hương，
4 趨前語相樂：
4 xu tiền ngữ tương lạc：
5 「嗟乎！鴉先生，
5「 ta hồ！ nha tiên sinh，
6 儀表何端卓！
6 nghi biểu hà đoan trác！
7 毛羽既秀美，
7 mao vũ kí tú mĩ，

8 音聲若可託，

8 âm thanh nhược khả thác，

9 定是林中凰。

9 định thị lâm trung hoàng。」

10 聞言意欣樂，
10 văn ngôn ý hân lạc，
11 欲顯美歌喉，
11 dục hiển mĩ ca hầu，
12 張口酪下落。
12 trương khẩu lạc hạ lạc。
13 狐狸捷攫之，
13 hồ li tiệp quặc chi，

14 諄諄教善若：

14 chuân giáo thiện nhược：

15『先生當深知，
15『 tiên sinh đương thâm tri，
16 佞言必自若，
16 nịnh ngôn tất tự nhược，

17 皆賴聽者供。
17 giai lại thính giả cung。
18 此酪償價豐，
18 thử lạc thường giá phong，
19 受教亦當獲。』
19 thụ giáo diệc đương hoạch。』
20 鴉慚悔無及，
20 nha tàm hối vô cập，
21 誓言戒遭惑。」
21 thệ ngôn giới tao hặc。」

​2. Phiên Âm Hán Việt
​Ô Nha Dữ Hồ Ly
​Ô nha cứ nguy kha,
Khẩu hàm nhất khối lạc.
Hồ ly khứ kỳ hương,
Xuân tiền ngữ tương lạc:
"Ta hô! Nha tiên sinh,
Nghi biểu hà đoan trác!
Mao vũ ký tú mỹ,
Âm thanh nhược khả thác,
Định thị lâm trung hoàng.
Văn ngôn ý hân lạc,
Dục hiển mỹ ca hầu,
Trương khẩu lạc hạ lạc.
Hồ ly tiệp hoạch chi,
Truân truân giáo thiện nhược:
"Tiên sinh đương thâm tri,
Nịnh ngôn tất tự nhược,
Giai lại thính giả cung.
Thử lạc thường giá phong,
Thụ giáo diệc đương hoạch.
Nha tàm hối vô cập,
Thệ ngôn giới tao hoặc."

​3. Dịch Sang Anh Văn (English Translation)
​The Crow and the Fox
​The Crow, perched on a precarious branch,
Held a piece of cheese in his beak.
The Fox, allured by its scent,
Approached and spoke to him with great delight:
"Ah! Monsieur Crow,
How elegant and distinguished you look!
Your feathers are so beautiful,
And if your voice is as fine,
You must be the phoenix of this forest.
Hearing this, the Crow, filled with joy,
Wished to display his beautiful singing voice,
And opened his beak; the cheese fell down.
The Fox quickly snatched it up,
And offered a gentle lesson:
"Sir, you should understand well,
That a flatterer
Lives at the expense of the one who listens:
This lesson is surely worth a piece of cheese,
And you have gained it in exchange for your own.
The Crow, ashamed and regretful,
Swore, but a bit too late, that he would not be deceived again."

​4. Chú Giải (Tiếng Việt)
​Bài ngụ ngôn "Maître Corbeau et Maître Renard" (Maître là tước hiệu tôn xưng trang trọng thời xưa, được dùng châm biếm cho con vật trong truyện) là một bài học kinh điển về sự kiêu ngạo và tính cả tin. Dưới đây là các điểm đáng chú ý:
​Maître Corbeau (Thầy Quạ / Ngài Quạ): Biểu tượng của kẻ ngốc nghếch bị đánh lừa bởi sự phù phiếm.
​Maître Renard (Thầy Cáo / Ngài Cáo): Biểu tượng của kẻ xảo quyệt, gian manh và khôn lỏi.
​Sur un arbre perché (Trên cành cây cao): Nơi Quạ đang trú ngụ, tưởng chừng như an toàn nhưng thực ra là điểm yếu chí mạng khi nó mất cảnh giác.
​Un fromage (Một miếng phô mai): "Con mồi" ngon lành, là mục tiêu của Cáo và là biểu tượng cho những gì con người khao khát.
​Par l’odeur alléché (Bị mùi hương quyến rũ): Khứu giác nhạy bén của Cáo là yếu tố khởi đầu cho âm mưu.
​Le phénix des hôtes de ces bois (Phượng hoàng trong số những cư dân của khu rừng này): Lời khen ngợi tột cùng, hoa mỹ và phóng đại đến mức phi lý, làm Quạ mất hết lý trí.
​Se sent pas de joie (Không cảm thấy mình đang sống vì quá vui sướng): Mô tả sự sung sướng tột độ khiến Quạ mất khả năng phán đoán.
​Laisse tomber sa proie (Đánh rơi con mồi): Khoảnh khắc định mệnh. Quạ mở miệng để khoe giọng, cũng là lúc nó đánh mất " miếng phô mai".
​La leçon vaut bien un fromage, sans doute (Bài học này chắc chắn đáng giá một miếng phô mai): Cáo không chỉ lấy được phô mai mà còn dạy cho Quạ một bài học đắt giá về thói hư vinh.
​Jura, mais un peu tard, qu’on ne l’y prendrait plus (Thề, nhưng hơi muộn, rằng người ta sẽ không lừa được nó nữa): Sự hối hận muộn màng, bài học kinh nghiệm cho Quạ nhưng đã quá muộn.

​Tranh Minh Họa:
Bức tranh theo phong cách khắc gỗ với màu sắc tươi sáng và đường nét mạnh mẽ, mô tả chính xác khoảnh khắc cao trào:
​Quạ đứng trên cành cây, miệng ngậm miếng phô mai và đang mở to để hót.
​Cáo đứng bên dưới, mõm há to hướng về phía Quạ.
​Miếng phô mai đang rơi từ miệng Quạ xuống miệng Cáo. Bức tranh bắt trọn khoảnh khắc chuyển giao của con mồi, minh họa hoàn hảo cho sự thất bại của Quạ và sự thành công của Cáo.