L’Invitation au voyage. Poème de Charles Baudelaire

 

*
L’Invitation au voyage. Poème de Charles Baudelaire ·Les Fleurs du mal (1857)Voyage

Mon enfant, ma sœur,
Songe à la douceur
D’aller là-bas vivre ensemble ;
— Aimer à loisir,
Aimer et mourir
Au pays qui te ressemble !
Les soleils mouillés
De ces ciels brouillés
Pour mon esprit ont les charmes
Si mystérieux
De tes traîtres yeux,
Brillant à travers leurs larmes.

Là, tout n’est qu’ordre et beauté,
Luxe, calme et volupté.

Des meubles luisants,
Polis par les ans,
Décoreraient notre chambre ;
Les plus rares fleurs
Mêlant leurs odeurs
Aux vagues senteurs de l’ambre,
Les riches plafonds,
Les miroirs profonds,
La splendeur orientale,
Tout y parlerait
À l’âme en secret
Sa douce langue natale.

Là, tout n’est qu’ordre et beauté,
Luxe, calme et volupté.

Vois sur ces canaux
Dormir ces vaisseaux
Dont l’humeur est vagabonde ;
C’est pour assouvir
Ton moindre désir
Qu’ils viennent du bout du monde.
— Les soleils couchants
Revêtent les champs,
Les canaux, la ville entière,
D’hyacinthe et d’or ;
— Le monde s’endort
Dans une chaude lumière.

Là, tout n’est qu’ordre et beauté,
Luxe, calme et volupté.

Tham khảo
https://www.facebook.com/share/p/1DX2fknaKp/

@Gemini

​I. Hán văn phồn thể (漢文繁體)
​《旅程之邀》
(l’invitation au voyage)

(i)
​吾兒吾姊，
試思甜美，
彼方同棲；
愛欲無涯，
愛以終世，
國肖汝兮！

(ii)
​溼漉豔陽，
雜亂霞光，
於我心神，
具此神祕，
如汝狡眸，
淚漬盈兮！

​彼處唯秩唯美，

奢華、靜謐、極樂。

(iii)
​傢俱光亮，
經年細磨，
飾我閨房；
珍花極品，
雜陳其芬，
琥珀微香，
​華藻天花，
深邃明鏡，
東方奇珍，
物皆能語，
對靈祕言，
其母語兮！

​彼處唯秩唯美，

奢華、靜謐、極樂。

(iv)
​觀彼渠上，
安睡巨艦，
漂泊其性；
爲滿汝心，
毫釐所欲，
自天涯來。
​~ 暮靄夕陽，
妝點田疇，
運河全城，
如風信金；
~ 世界入眠，
於溫暖光。

​彼處唯秩唯美，
奢華、靜謐、極樂。(*)

Ghi chú

(*) Google translate 

在那裡，一切井然有序、美麗動人，
tại na lí， nhất thiết tỉnh nhiên hữu tự、 mĩ lệ động nhân，
充滿奢華、寧靜與歡樂。
sung mãn xa hoa、 ninh tĩnh dữ hoan lạc。

Từ điển Hán Việt 

《旅程之邀》
《lữ trình chi yêu》

(i)

​吾兒吾姊，
​ngô nhi ngô tỉ，
試思甜美，

thí tứ điềm mĩ，
彼方同棲；
bỉ phương đồng tê；
愛欲無涯，
ái dục vô nhai，
愛以終世，
ái dĩ chung thế，
國肖汝兮！

quốc tiếu nhữ hề！

​(ii)
​溼漉豔陽，
​thấp lộc diễm dương，
雜亂霞光，
tạp loạn hà quang，
於我心神，
ư ngã tâm thần，
具此神祕，
cụ thử thần bí，
如汝狡眸，
như nhữ giảo mâu，
淚漬盈兮！
lệ tí doanh hề！

​彼處唯秩唯美，

​bỉ xứ duy trật duy mĩ，
奢華、靜謐、極樂。
xa hoa、 tĩnh mật、 cực lạc。

(iii)
​傢俱光亮，
​gia câu quang lượng，
經年細磨，
kinh niên tế ma，
飾我閨房；
sức ngã khuê phòng；
珍花極品，
trân hoa cực phẩm，

​華藻天花，
​hoa tảo thiên hoa，
深邃明鏡，
thâm thúy minh kính，
東方奇珍，
đông phương kì trân，
物皆能語，
vật giai năng ngữ，
對靈祕言，
đối linh bí ngôn，
其母語兮！
kì mẫu ngữ hề！

​彼處唯秩唯美，
​bỉ xứ duy trật duy mĩ，
奢華、靜謐、極樂。
xa hoa、 tĩnh mật、 cực lạc。

(iv)

​觀彼渠上，
​quan bỉ cừ thượng，
安睡巨艦，
an thụy cự hạm，
漂泊其性；
phiêu bạc kì tính；
爲滿汝心，
vi mãn nhữ tâm，
毫釐所欲，
hào li sở dục，

自天涯來。
tự thiên nhai lai。
​— 暮靄夕陽，
​— mộ ái tịch dương，
妝點田疇，
trang điểm điền trù，
運河全城，
vận hà toàn thành，
如風信金；
như phong tín kim；
— 世界入眠，
— thế giới nhập miên，
於溫暖光。
ư ôn noãn quang。

​彼處唯秩唯美，

​bỉ xứ duy trật duy mĩ，

奢華、靜謐、極樂。
xa hoa、 tĩnh mật、 cực lạc。

Từ ngữ

Bộ 162 辵 sước [13, 17] U+9080
邀 yêu
 yāo
♦ (Động) Mời, đón. ◎Như: yêu thỉnh 邀請 đón mời, yêu khách 邀客 mời khách. ◇Mạnh Hạo Nhiên 孟浩然: Cố nhân cụ kê thử, Yêu ngã chí điền gia 故人具雞黍, 邀我至田家 (Quá cố nhân trang 過故人莊) Bạn cũ bày biện cơm gà, Mời ta đến chơi nhà ở nơi vườn ruộng.
♦ (Động) Mong cầu, cầu được. ◎Như: yêu thưởng 邀賞 mong cầu phần thưởng.
♦ (Động) Ngăn chận, cản trở. ◇Tam quốc chí 三國志: Đế dục yêu thảo chi 欲邀討帝之 (Tôn Tư truyện 孫資傳) Vua muốn chận đánh ông ta.

---

1. [邀請] yêu thỉnh

Bộ 115 禾 hòa [5, 10] U+79E9
秩 trật
 zhì
♦ (Danh) Thứ tự. ◎Như: trật tự 秩序 thứ hạng trên dưới trước sau.
♦ (Danh) Cấp bậc, phẩm cấp, chức vị của quan lại. ◎Như: thăng trật 升秩 lên cấp trên. ◇Sử Kí 史記: Toại phục tam nhân quan trật như cố, dũ ích hậu chi 遂復三人官秩如故, 愈益厚之 (Tần bổn kỉ 秦本紀) Bèn phục chức vị cho ba người như trước, lại càng thêm coi trọng.
♦ (Danh) Bổng lộc. ◇Hàn Dũ 韓愈: Vấn kì lộc, tắc viết hạ đại phu chi trật dã 問其祿, 則曰下大夫之秩也 (Tránh thần luận 爭臣論) Hỏi bổng lộc ông, ông đáp là bổng lộc của hạ đại phu.
♦ (Danh) Mười năm gọi là một trật. ◎Như: thất trật 七秩 bảy mươi tuổi, bát trật 八秩 tám mươi tuổi. ◇Bạch Cư Dị 白居易: Dĩ khai đệ thất trật, Bão thực nhưng an miên 已開第七秩, 飽食仍安眠 (Nguyên nhật 元日) Đã lên bảy mươi tuổi, Vẫn ăn no ngủ yên.
♦ (Hình) Ngăn nắp, có thứ tự. ◎Như: trật tự tỉnh nhiên 秩序井然 ngăn nắp thứ tự, đâu vào đấy.
♦ (Hình) Thường, bình thường. ◇Thi Kinh 詩經: Thị viết kí túy, Bất tri kì trật 是曰既醉, 不知其秩 (Tiểu nhã 小雅, Tân chi sơ diên 賓之初筵) Ấy là đã say, Chẳng biết lễ thường nữa.
♦ (Động) Thụ chức.
♦ (Động) Tế tự. ◇Ngụy thư 魏書: Mậu Dần, đế dĩ cửu hạn, hàm trật quần thần 戊寅, 帝以久旱, 咸秩群神 (Cao Tổ kỉ 高祖紀).
♦ § Thông điệt 迭.

---

1. [品秩] phẩm trật 2. [升秩] thăng trật 3. [秩序] trật tự

---

​II. Phiên âm Hán Việt (漢越音)
​Lữ Trình Chi Yêu
​Ngô nhi ngô tỷ,
Thí tư điềm mỹ,
Bỉ phương đồng thê;
Ái dục vô nhai,
Ái dĩ chung thế,
Quốc tiếu nhữ hề!
​Thấp lộc diễm dương,
Tạp loạn hà quang,
Ư ngã tâm thần,
Cụ thử thần bí,
Như nhữ giảo mâu,
Lệ tí doanh hề!
​Bỉ xứ duy trật duy mỹ,
Cực lạc, tĩnh mịch, cực lạc.
​Gia cụ quang lượng,
Kinh niên tế ma,
Sức ngã khuê phòng;
Trân hoa cực phẩm,
Tạp trần kỳ phân,
Hổ phách vi hương,
​Hoa tảo thiên hoa,
Thâm thúy minh kính,
Đông phương kỳ trân,
Vật giai năng ngữ,
Đối linh bí ngôn,
Kỳ mẫu ngữ hề!
​Bỉ xứ duy trật duy mỹ,
Cực lạc, tĩnh mịch, cực lạc.
​Quan bỉ cừ thượng,
An thụy cự hạm,
Phiêu bạc kỳ tính;
Vi mãn nhữ tâm,
Hào li sở dục,
Tự thiên nhai lai.
​— Mộ ái tịch dương,
Trang điểm điền trù,
Vận hà toàn thành,
Như phong tín kim;
— Thế giới nhập miên,
Ư noãn quang.
​Bỉ xứ duy trật duy mỹ,
Cực lạc, tĩnh mịch, cực lạc.

​III. Anh văn (English translation)
​The Invitation to the Voyage
​My child, my sister,
Dream of the sweetness
Of going there to live together;
— To love at leisure,
To love and to die
In the country that resembles you!
​The wet suns
Of those cloudy skies
To my spirit have the charms
So mysterious
Of your treacherous eyes,
Shining through their tears.
​There, all is order and beauty,
Luxury, calm and voluptuousness.
​Shining furniture,
Polished by the years,
Would decorate our chamber;
The rarest flowers
Mingling their odors
With the vague scents of amber,
​The rich ceilings,
The deep mirrors,
The oriental splendor,
Everything would speak
To the soul in secret
Its sweet native tongue.
​There, all is order and beauty,
Luxury, calm and voluptuousness.
​See on those canals
Those vessels sleeping
Whose humor is vagabond;
It is to satisfy
Your slightest desire
That they come from the end of the world.
​— The setting suns
Clothe the fields,
The canals, the entire city,
With hyacinth and gold;
— The world falls asleep
In a warm light.
​There, all is order and beauty,
Luxury, calm and voluptuousness.

​IV. Chú giải bằng tiếng Việt (Detailed annotations)
​Bài thơ này là một tuyệt phẩm của Charles Baudelaire, thuộc tập Les Fleurs du mal (Những bông hoa ác). Nó thể hiện sự trốn chạy của nhà thơ khỏi thực tại chán chường để đến một thế giới lý tưởng, một "thiên đường nhân tạo" nơi tâm hồn có thể tìm thấy sự bình yên và vẻ đẹp hoàn hảo. Bài thơ sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh và nhạc tính.

​Phân tích chi tiết:
​Khổ 1: Lời mời gọi thân mật và ám chỉ về một "thiên đường"
​"Mon enfant, ma sœur" (Ngô nhi ngô tỷ): Những từ ngữ xưng hô thân mật, vừa là người yêu, người em, người bạn đời tâm giao.
​"Songe à la douceur / D’aller là-bas vivre ensemble" (Thí tư điềm mỹ / Bỉ phương đồng thê): Một lời mời gọi dịu dàng, tưởng tượng về một cuộc sống chung ở "nơi đó". "Là-bas" (彼方) là một địa điểm không xác định, một nơi chốn lý tưởng trong tâm tưởng.
​"Aimer à loisir / Aimer et mourir / Au pays qui te ressemble!" (Ái dục vô nhai / Ái dĩ chung thế / Quốc tiếu nhữ hề!): Tình yêu vĩnh cửu, tình yêu cho đến chết, ở một vùng đất phản chiếu chính tâm hồn người phụ nữ, trở thành một phần của cô ấy.

​Khổ 2: Thiên đường được cảm nhận qua giác quan và ký ức
​"Les soleils mouillés / De ces ciels brouillés" (Thấp lộc diễm dương / Tạp loạn hà quang): Hình ảnh những tia nắng phản chiếu trên mặt nước dưới bầu trời u ám, một sự tương phản tạo nên vẻ đẹp độc đáo. Nó gợi nhớ về một Hà Lan ẩm ướt, yên bình.
​"Pour mon esprit ont les charmes / Si mystérieux / De tes traîtres yeux" (Ư ngã tâm thần / Cụ thử thần bí / Như nhữ giảo mâu / Lệ tí doanh hề!): Sự đồng nhất giữa vẻ đẹp của vùng đất trong mơ và đôi mắt người yêu. "Traîtres" (giảo mâu - đôi mắt đa tình, lừa lọc) nhấn mạnh sự quyến rũ khó cưỡng. Nước mắt trong mắt người yêu giống như những tia nắng xuyên qua mây trời ẩm ướt.
​Điệp khúc: Bản chất của thiên đường lý tưởng
​"Là, tout n’est qu’ordre et beauté / Luxe, calme et volupté" (Bỉ xứ duy trật duy mỹ / Cực lạc, tĩnh mịch, cực lạc): Đây là câu thơ nổi tiếng nhất của bài thơ, định nghĩa nên thiên đường Baudelaire.
​Ordre (秩序 - Trật tự): Sự hài hòa, yên tĩnh, không hỗn loạn.
​Beauté (美 - Vẻ đẹp): Một vẻ đẹp hoàn mỹ, thanh cao.
​Luxe (極樂 - Sự xa hoa, phú quý): Một sự sang trọng tinh tế, không chỉ về vật chất mà còn về tinh thần.
​Calme (靜謐 - Sự tĩnh lặng): Một sự yên bình sâu sắc.
​Volupté (極樂 - Khoái lạc, sự viên mãn): Niềm vui sướng tột cùng của mọi giác quan và tâm hồn.

​Khổ 3: Nội thất xa hoa và không khí yên bình
​"Des meubles luisants / Polis par les ans" (Gia cụ quang lượng / Kinh niên tế ma): Những món đồ gỗ được thời gian mài giũa, gợi lên sự ấm áp và lịch sử.
​"Les plus rares fleurs / Mêlant leurs odeurs / Aux vagues senteurs de l’ambre" (Trân hoa cực phẩm / Tạp trần kỳ phân / Hổ phách vi hương): Sự hòa quyện của hương thơm hoa cỏ và hổ phách, tạo nên một không gian tĩnh mịch và đầy gợi cảm.
​"Les riches plafonds, / Les miroirs profonds, / La splendeur orientale" (Hoa tảo thiên hoa / Thâm thúy minh kính / Đông phương kỳ trân): Hình ảnh trần nhà trang trí công phu, những chiếc gương phản chiếu vô tận, gợi lên vẻ đẹp của kiến trúc phương Đông, nơi thời gian dường như dừng lại.
​"Tout y parlerait / À l’âme en secret / Sa douce langue natale" (Vật giai năng ngữ / Đối linh bí ngôn / Kỳ mẫu ngữ hề!): Vạn vật trong căn phòng này dường như có linh hồn, nói với tâm hồn nhà thơ bằng ngôn ngữ mẹ đẻ, một ngôn ngữ của sự thấu hiểu và bình yên.

​Khổ 4: Những con thuyền và hoàng hôn
​"Vois sur ces canaux / Dormir ces vaisseaux" (Quan bỉ cừ thượng / An thụy cự hạm): Hình ảnh những con thuyền đậu trên kênh, gợi về Hà Lan, Venice... một cảnh tượng yên bình.
​"Dont l’humeur est vagabonde" (Phiêu bạc kỳ tính): Những con thuyền này cũng khao khát tự do, khám phá.
​"C’est pour assouvir / Ton moindre désir / Qu’ils viennent du bout du monde" (Vi mãn nhữ tâm / Hào li sở dục / Tự thiên nhai lai): Một sự hyperbol hóa lãng mạn, cho thấy quyền lực của người phụ nữ trong việc triệu hồi mọi thứ.
​"Les soleils couchants / Revêtent les champs, / Les canaux, la ville entière / D’hyacinthe et d’or" (— Mộ ái tịch dương / Trang điểm điền trù / Vận hà toàn thành / Như phong tín kim): Màu sắc tuyệt đẹp của hoàng hôn, với màu xanh da trời nhạt và vàng rực rỡ, biến cả thế giới thành một bức tranh.
​"Le monde s’endort / Dans une chaude lumière" (— Thế giới nhập miên / Ư noãn quang): Thế giới chìm vào giấc ngủ trong ánh hoàng hôn ấm áp, kết thúc một ngày dài trong sự bình yên.

​Minh họa:
​Bức tranh minh họa vẽ theo phong cách khắc gỗ phương Tây, phản ánh sự giao thoa văn hóa Đông-Tây của bài thơ.
​Cặp đôi: Một người đàn ông và một người phụ nữ thời kỳ Victoria, mặc trang phục sang trọng, đứng bên cửa sổ. Đây là hình ảnh "cặp đôi tâm giao" của bài thơ.
​Nội thất: Căn phòng sang trọng với tường ốp gỗ, trần nhà trang trí công phu, chiếc gương lớn và lọ hoa hồng bên cạnh. Nó minh họa cho sự "sang trọng" (luxe) được mô tả trong bài thơ.
​Cảnh ngoài cửa sổ: Một cảnh kênh rạch giống Venice vào lúc hoàng hôn. Mặt trời đang lặn, chiếu sáng những tòa nhà và những chiếc thuyền gondola trên mặt nước, tạo ra một không khí ấm áp, lãng mạn và yên bình.
​Phong cách: Hình ảnh có độ chi tiết cao, với các đường nét sắc sảo và màu sắc phong phú, kết hợp các yếu tố kiến trúc và trang trí phức tạp để tạo ra một không gian cổ điển và huyền ảo.

====
Tham khảo
L'apprentissage de la langue française 
https://www.facebook.com/share/p/1DX2fknaKp/

Hình mượn trên Internet