Ainsi, toujours poussés vers de nouveaux rivages,
Dans la nuit éternelle emportés sans retour,
Ne pourrons-nous jamais sur l’océan des âges
Jeter l’ancre un seul jour ?
Ô lac ! l’année à peine a fini sa carrière,
Et près des flots chéris qu’elle devait revoir,
Regarde ! je viens seul m’asseoir sur cette pierre
Où tu la vis s’asseoir !
Tu mugissais ainsi sous ces roches profondes,
Ainsi tu te brisais sur leurs flancs déchirés,
Ainsi le vent jetait l’écume de tes ondes
Sur ses pieds adorés.
Un soir, t’en souvient-il ? nous voguions en silence ;
On n’entendait au loin, sur l’onde et sous les cieux,
Que le bruit des rameurs qui frappaient en cadence
Tes flots harmonieux.
Tout à coup des accents inconnus à la terre
Du rivage charmé frappèrent les échos ;
Le flot fut attentif, et la voix qui m’est chère
Laissa tomber ces mots :
« Ô temps ! suspends ton vol, et vous, heures propices !
Suspendez votre cours :
Laissez-nous savourer les rapides délices
Des plus beaux de nos jours ! »
« Assez de malheureux ici-bas vous implorent,
Coulez, coulez pour eux ;
Prenez avec leurs jours les soins qui les dévorent ;
Oubliez les heureux. »
« Mais je demande en vain quelques moments encore,
Le temps m’échappe et fuit ;
Je dis à cette nuit : Sois plus lente ; et l’aurore
Va dissiper la nuit. »
« Aimons donc, aimons donc ! de l’heure fugitive,
Hâtons-nous, jouissons !
L’homme n’a point de port, le temps n’a point de rive ;
Il coule, et nous passons ! »
Temps jaloux, se peut-il que ces moments d’ivresse,
Où l’amour à longs flots nous verse le bonheur,
S’envolent loin de nous de la même vitesse
Que les jours de malheur ?
Eh quoi ! n’en pourrons-nous fixer au moins la trace ?
Quoi ! passés pour jamais ! quoi ! tout entiers perdus !
Ce temps qui les donna, ce temps qui les efface,
Ne nous les rendra plus !
Éternité, néant, passé, sombres abîmes,
Que faites-vous des jours que vous engloutissez ?
Parlez : nous rendrez-vous ces extases sublimes
Que vous nous ravissez ?
Ô lac ! rochers muets ! grottes ! forêt obscure !
Vous, que le temps épargne ou qu’il peut rajeunir,
Gardez de cette nuit, gardez, belle nature,
Au moins le souvenir !
Qu’il soit dans ton repos, qu’il soit dans tes orages,
Beau lac, et dans l’aspect de tes riants coteaux,
Et dans ces noirs sapins, et dans ces rocs sauvages
Qui pendent sur tes eaux.
Qu’il soit dans le zéphyr qui frémit et qui passe,
Dans les bruits de tes bords par tes bords répétés,
Dans l’astre au front d’argent qui blanchit ta surface
De ses molles clartés.
Que le vent qui gémit, le roseau qui soupire,
Que les parfums légers de ton air embaumé,
Que tout ce qu’on entend, l’on voit ou l’on respire,
Tout dise : Ils ont aimé !
la
1. Hán văn (Phồn thể)
《湖》
長驅彼岸向茫茫，
永夜沈淪不可方。
古海波濤時漫溯，
何時止棹駐舟航？
湖兮！年華逝水頻，
重臨故地復如新。
獨坐青石凝眸處，
昔年伊影照波淪。
當日轟鳴巖壑深，
浪花拍岸碎千金。
風隨泡沫翻殘雪，
足下漣漪映素心。
憶昔輕舟寂默行，
波心天際悄無聲。
唯聞櫂手聲規整，
盪漾清輝伴月明。
忽有清音入耳來，
餘音繞畔響徘徊。
波平浪靜聽幽韻，
伊人婉轉訴衷懷：
「時光請駐羽毛翩，
順遂良辰莫再遷。
願得共餐歡樂影，
良宵極致永流連。」
「苦難蒼生求未已，
長流逝水去難追。
且將憂患隨波去，
莫惹多情幸福悲。」
「我向時光乞片刻，
流光如箭去無蹤。
夜色深沈祈慢轉，
晨曦破曉又匆匆。」
「及時行樂愛相隨，
幻影無常莫後悔。
人生無岸時無界，
潮落星沈物是非。」
嫉妒光陰去不留，
極歡之刻竟難酬。
緣何喜樂消磨速，
猶似愁懷萬事休？
何能駐此一痕跡？
往事如煙盡失憶。
贈之又復銷之去，
不復歸來夢境極。
永恆虛無與古幽，
吞噬光陰似水流。
試問何時還往事，
絕塵幽夢幾時酬？
湖兮巖穴影重重，
歲月無痕草木蔥。
請寄舊情於山水，
莫教遺韻化成空。
靜謐湖光風浪中，
歡欣嶺岫翠微同。
黑松險石懸崖畔，
凝望長波伴月紅。
微風輕拂草離離，
波聲應和訴相思。
銀盤皓魄清輝映，
玉鏡明潭皎潔姿。
風吟蘆葦嘆聲長，
馥郁清芬滿四方。
萬籟聲色皆如訴：
「此生曾愛意難忘。」
2. Phiên âm Hán Việt
Hồ
Trường khu bỉ ngạn hướng mang mang,
Vĩnh dạ trầm luân bất khả phương.
Cổ hải ba đào thời mạn tố,
Hà thời chỉ trạo trú chu hàng?
Hồ hề! Niên hoa thệ thủy tần,
Trùng lâm cố địa phục như tân.
Độc tọa thanh thạch ngưng mâu xứ,
Tích niên y ảnh chiếu ba luân.
Đương nhật oanh minh nham hác thâm,
Lãng hoa phách ngạn toái thiên kim.
Phong tùy bào mạt phiên tàn tuyết,
Túc hạ liên y ánh tố tâm.
Ức tích khinh chu tịch mặc hành,
Ba tâm thiên tế tiễu vô thanh.
Duy văn trạo thủ thanh quy chỉnh,
Đãng dạng thanh huy bạn nguyệt minh.
Hốt hữu thanh âm nhập nhĩ lai,
Dư âm nhiễu bạn hưởng bồi hồi.
Ba bình lãng tĩnh thính u vận,
Y nhân uyển chuyển tố trung hoài:
"Thời quang thỉnh trú vũ mao phiên,
Thuận toại lương thần mạc tái thiên.
Nguyện đắc cộng xan hoan lạc ảnh,
Lương tiêu cực trí vĩnh lưu liên."
"Khổ nạn thương sinh cầu vị dĩ,
Trường lưu thệ thủy khứ nan truy.
Thả tương ưu hoạn tùy ba khứ,
Mạc nhạ đa tình hạnh phúc bi."
"Ngã hướng thời quang khất phiến khắc,
Lưu quang như tiễn khứ vô tung.
Dạ sắc thâm trầm kỳ mạn chuyển,
Thần hi phá hiểu hựu thông thông."
"Cập thời hành lạc ái tương tùy,
Huyễn ảnh vô thường mạc hậu hối.
Nhân sinh vô ngạn thời vô giới,
Triều lạc tinh trầm vật thị phi."
Tật đố quang âm khứ bất lưu,
Cực hoan chi khắc cánh nan thù.
Duyên hà hỷ lạc tiêu ma tốc,
Do tự sầu hoài vạn sự hưu?
Hà năng trú thử nhất ngân tích?
Vãng sự như yên tận thất ức.
Tặng chi hựu phục tiêu chi khứ,
Bất phục quy lai mộng cảnh cực.
Vĩnh hằng hư vô dữ cổ u,
Thôn phệ quang âm tự thủy lưu.
Thí vấn hà thời hoàn vãng sự,
Tuyệt trần u mộng kỷ thời thù?
Hồ hề nham huyệt ảnh trùng trùng,
Tuế nguyệt vô ngân thảo mộc thông.
Thỉnh ký cựu tình ư sơn thủy,
Mạc giáo di vận hóa thành không.
Tĩnh mật hồ quang phong lãng trung,
Hoan hân lĩnh tụ thúy vi đồng.
Hắc tùng hiểm thạch huyền nhai bạn,
Ngưng vọng trường ba bạn nguyệt hồng.
Vi phong khinh phất thảo ly ly,
Ba thanh ứng hòa tố tương tư.
Ngân bàn hạo phách thanh huy ánh,
Ngọc kính minh đàm kiểu khiết tư.
Phong ngâm lô vi thán thanh trường,
Phức uất thanh phân mãn tứ phương.
Vạn lại thanh sắc giai như tố:
"Thử sinh tằng ái ý nan vong."
3. Bản dịch tiếng Anh (English Translation)
The Lake
Thus, always driven toward new shores,
Carried into eternal night without return,
Shall we never, on the ocean of the ages,
Cast anchor for a single day?
O lake! The year has hardly finished its course,
And near the beloved waves she was to see again,
Look! I come alone to sit on this stone
Where you saw her sit!
Thus you roared under these deep rocks,
Thus you broke upon their jagged flanks,
Thus the wind cast the foam of your waves
Upon her adored feet.
One evening, do you remember? We were drifting in silence;
One could hear in the distance, on the wave and under the skies,
Only the sound of the rowers who struck in cadence
Your harmonious waves.
Suddenly, accents unknown to the earth
Struck the echoes of the charmed shore;
The wave was attentive, and the voice that is dear to me
Let fall these words:
"O time! Suspend your flight, and you, propitious hours!
Suspend your course:
Let us savor the fleeting delights
Of the most beautiful of our days!"
"Enough unfortunate ones down here implore you,
Flow, flow for them;
Take with their days the cares that devour them;
Forget the happy ones."
"But I ask in vain for a few more moments,
Time escapes me and flees;
I say to this night: Be slower; and the dawn
Is going to dispel the night."
"Let us love, then, let us love! Of the fleeting hour,
Let us hasten, let us enjoy!
Man has no port, time has no shore;
It flows, and we pass away!"
Jealous time, can it be that these moments of ecstasy,
Where love pours happiness to us in long waves,
Fly far from us with the same speed
As the days of misfortune?
What! Shall we not be able to fix at least their trace?
What! Past forever! What! All entirely lost!
This time that gave them, this time that erases them,
Will not return them to us!
Eternity, nothingness, past, dark abysses,
What do you do with the days that you engulf?
Speak: will you return to us these sublime ecstasies
That you steal from us?
O lake! Mute rocks! Caves! Dark forest!
You, whom time spares or can rejuvenate,
Keep from this night, keep, beautiful nature,
At least the memory!
Let it be in your rest, let it be in your storms,
Beautiful lake, and in the aspect of your smiling hills,
And in these black firs, and in these wild rocks
That hang over your waters.
Let it be in the zephyr that trembles and passes,
In the sounds of your banks repeated by your banks,
In the star with the silver brow that whitens your surface
With its soft brightness.
Let the wind that moans, the reed that sighs,
Let the light perfumes of your perfumed air,
Let everything one hears, one sees or one breathes,
Everything say: They loved!
4. Chú giải Hán Việt
▪ Trường khu (長驅): Lái xe hoặc di chuyển nhanh, mạnh về phía trước.
▪ Vĩnh dạ (永夜): Đêm dài vĩnh cửu (tượng trưng cho sự chết hoặc hư vô).
▪ Ba đào (波濤): Sóng lớn.
▪ Trạo (櫂): Mái chèo.
▪ Cố địa (故地): Chốn cũ, nơi cũ.
▪ Y ảnh (伊影): Hình bóng người yêu ("Y" là đại từ chỉ người thứ ba).
▪ Liên y (漣漪): Gợn sóng lăn tăn trên mặt nước.
▪ Tố tâm (素心): Tâm hồn trong trắng, chân thành.
▪ Thanh huy (清輝): Ánh sáng trong trẻo (thường chỉ ánh trăng).
▪ Trung hoài (衷懷): Tấm lòng, nỗi lòng sâu kín.
▪ Thệ thủy (逝水): Dòng nước trôi đi không trở lại (ẩn dụ cho thời gian).
▪ Khất (乞): Cầu xin, van xin.
▪ Lưu quang (流光): Ánh sáng trôi đi, chỉ thời gian.
▪ Thông thông (匆匆): Vội vã, gấp gáp.
▪ Huyễn ảnh (幻影): Hình ảnh ảo mộng.
▪ Cực thù (極酬): Sự trả giá hoặc sự đền đáp xứng đáng (ở đây ý nói khó mà giữ lại được niềm vui).
▪ Vãng sự (往事): Chuyện cũ, quá khứ.
▪ Thôn phệ (吞噬): Nuốt chửng.
▪ Di vận (遺韻): Vần điệu, dư âm còn sót lại.
▪ Túy vi (翠微): Màu xanh của núi đồi ẩn hiện trong sương.
▪ Hạo phách (皓魄): Chỉ mặt trăng (cốt cách trong sáng).
▪ Kiểu khiết (皎潔): Sáng sủa, sạch sẽ, tinh khiết.
▪ Vạn lại (萬籟): Mọi âm thanh của vạn vật.
Tham khảo
@Gemini
L'apprentissage de la langue française
https://www.facebook.com/share/p/1H6oaBHuGD/
No comments:
Post a Comment