Il pleure dans mon cœur. Paul Verlaine

Il pleut doucement sur la ville
(Arthur Rimbaud)

Il pleure dans mon coeur
Comme il pleut sur la ville ;
Quelle est cette langueur
Qui pénètre mon coeur ?
Ô bruit doux de la pluie
Par terre et sur les toits !
Pour un coeur qui s’ennuie,
Ô le chant de la pluie !
Il pleure sans raison
Dans ce coeur qui s’écoeure.
Quoi ! nulle trahison ?…
Ce deuil est sans raison.
C’est bien la pire peine
De ne savoir pourquoi
Sans amour et sans haine
Mon coeur a tant de peine !

Paul Verlaine
Romances sans paroles (1874)
*

Tham khảo
Il pleure dans mon coeur, poème de Paul Verlaine

Bản dịch tiếng Việt 

Mưa nhẹ nhàng rơi trên thành phố...
(Arthur Rimbaud)

Mưa rơi trên thành phố
Như khóc trong lòng ta
Nỗi buồn chi thiết tha
Sâu thấm vào lòng ta?

Ôi, tiếng mưa êm êm
Trên mái nhà, mặt đất!
Xui lòng ta buồn thêm,
Mưa gieo buồn êm êm!

Khóc không manh không mối
Trong lòng buồn tái tê.
Đâu! Có ai phản bội?
Buồn này thật không mối.

Không hận nào hơn hận
Khi chẳng hiểu vì đâu
Không yêu đương, buồn giận
Lòng ta buồn vô tận!

~ Bàng Bá Lân dịch

@Gemini

1. Dịch sang Hán văn phồn thể
​淚落我心中，
如雨降城中。
何來此倦怠，
滲透我心中？
​溫柔落雨聲，
飄階復響屋！
對此厭倦心，
宛如悠揚歌！
​無端泣我心，
心憔而意沮。
竟無半點叛？
此悲無由起。
​此乃至極苦，
莫知何故然。
無愛亦無恨，
我心竟至痛！

Từ điển Hán Việt 

​淚落我心中，
​lệ lạc ngã tâm trung，
如雨降城中。
như vũ giáng thành trung。
何來此倦怠，
hà lai thử quyện đãi，
滲透我心中？
sấm thấu ngã tâm trung？
​溫柔落雨聲，
​ôn nhu lạc vũ thanh，
飄階復響屋！
phiêu giai phục hưởng ốc！
對此厭倦心，
đối thử yếm quyện tâm，
宛如悠揚歌！
uyển như du dương ca！
​無端泣我心，
​vô đoan khấp ngã tâm，
心憔而意沮。
tâm tiều nhi ý tự。
竟無半點叛？
cánh vô bán điểm bạn？
此悲無由起。
thử bi vô do khởi。
​此乃至極苦，
​thử nãi chí cực khổ，
莫知何故然。
mạc tri hà cố nhiên。
無愛亦無恨，
vô ái diệc vô hận，
我心竟至痛！
ngã tâm cánh chí thống！

​2. Ghi âm Hán Việt

​Lệ lạc ngã tâm trung,

Như vũ giáng thành trung.

Hà lai thử quyện đãi,

Sấm thấu ngã tâm trung?

​Ôn nhu lạc vũ thanh,

Phiêu giai phức hưởng ốc!

Đối thử yếm quyện tâm,

Uyển như du dương ca!

​Vô đoan khốc ngã tâm,

Tâm tiều nhi ý trở.

Cánh vô bán điểm phản?

Thử bi vô do khởi.

​Thử nãi chí cực khổ,

Mạc tri hà cố nhiên.

Vô ái diệc vô hận,

Ngã tâm cánh chí thống!

​3. Dịch sang Anh văn

​Tears fall within my heart

As rain falls on the town;

What is this languor now

That seeps into my heart?

​O sweet sound of the rain

On earth and on the roofs!

For a heart full of weary grief,

O song of falling rain!

​It weeps without a cause

In this heart sick of life.

What! Was there no deceit?…

This mourning has no cause.

​It is indeed the worst pain

To never know the why,

With neither love nor hate,

My heart suffers such pain!

​4. Chú giải bằng tiếng Việt

• ​Đề từ (Epigraph): Dòng câu đố "Il pleut doucement sur la ville" lấy từ thơ của Arthur Rimbaud. Verlaine mượn hình ảnh này để mở đầu bản giao hưởng tâm trạng, đối chiếu sự êm đềm của mưa ngoài thiên nhiên với dòng lệ thầm lặng bên trong tâm hồn.
• ​Cấu trúc ngữ pháp "Il pleure": Verlaine biến đổi cụm từ vô nhân xưng Il pleut ("Trời mưa") thành Il pleure ("Trời khóc / Có tiếng khóc"). Việc không dùng chủ ngữ cá nhân (Je pleure) giúp hòa tan cái tôi tác giả vào không khí xung quanh: nỗi buồn không còn là câu chuyện riêng mà thành một hiện tượng tự nhiên bao trùm.
• ​Hai khái niệm "Langueur" và "S'écœur":
  • ​Langueur: Nỗi u uất, ủ ên, tê liệt tinh thần — tâm trạng đặc trưng của chủ nghĩa Tượng trưng (Symbolisme) Pháp cuối thế kỷ 19.
  • ​S'écœur: Cảm giác chán ngán, buồn nôn với chính bản thân và thực tại.
• ​Cốt lõi bi kịch – "Sans raison": Điểm sầu thảm nhất của bài thơ nằm ở khổ 3 và 4: Bi kịch lớn nhất không xuất phát từ bị phản bội (nulle trahison), mất mát hay hận thù (sans amour et sans haine), mà chính là không hiểu vì sao mình đau (de ne savoir pourquoi). Đó là sự trống rỗng sinh thể không căn nguyên.
• ​Nhạc tính (Musicalité): Bài thơ là minh chứng triệt để cho nguyên lý "De la musique avant toute chose" (Âm nhạc là trên hết) của Verlaine. Nhịp thơ 6 âm tiết nhẹ nhàng kết hợp với các điệp âm (cœur, pleure, pleut, peine) tạo nên giai điệu thì thầm, du dương như tiếng mưa rơi đều trên mái nhà.

Tham khảo

https://www.poetica.fr/poeme-64/paul-verlaine-il-pleure-dans-mon-coeur/