Le Coq et la Perle. Fable de Jean de La Fontaine ·Fables (1668)
Un jour un Coq détourna
Une perle, qu’il donna
Au beau premier lapidaire.
« Je la crois fine, dit-il ;
Mais le moindre grain de mil
Serait bien mieux mon affaire. »
Un ignorant hérita
D’un manuscrit qu’il porta
Chez son voisin le libraire.
« Je crois, dit-il, qu’il est bon ;
Mais le moindre ducaton
Serait bien mieux mon affaire. »
Bản dịch tiếng Việt
Gà trống và viên ngọc trai
V1.0
Gà kia nhặt được hạt trai
Đến nhà thợ bạc van nài bán rao
-- Ngọc này dù giá có cao
Với tôi, hạt thóc thế nào cũng hơn
Thừa hưởng bản thảo tiền nhân
Dốt đến tiệm sách ở gần mời mua
-- Bản này chắc cũng hay ho
Nhưng nếu tôi được vài hào thích hơn
Bản dịch của Đỗ Khắc Siêm & Hà Khắc Nguyện
https://www.thivien.net/Jean-de-La-Fontaine/author-5rhhpzHYKx4bI46F3xhIQA
V2.0
Ngày kia gà nhặt ngọc trai
Đến nhà buôn ngọc hỏi ngài lấy không?
-- Ngọc này tôi biết tốt trông,
Với tôi, hạt thóc vẫn còn ích hơn.
Kế thừa bản thảo người thân,
Dốt qua tiệm sách ở gần chào thưa.
-- Bản này chắc cũng hay thừa,
Vài hào tôi được vẫn vừa lòng hơn.
Bản dịch của Đồng Thành
https://www.thivien.net/Jean-de-La-Fontaine/G%C3%A0-v%C3%A0-vi%C3%AAn-ng%E1%BB%8Dc/poem--ddoSpZQJ_ZMyx77-_mT9w@Gemini
1. Dịch sang Hán văn phồn thể (Pháp vương ngụ ngôn · Hùng kê dữ minh châu)
《雄雞與明珠》
讓·德·拉封丹（1668年）
一日雄雞掘，
得珠持以贈。
付與首玉工，
曰：「吾意此精美，
然微細粟粒，
於吾實尤美。」
一夫既無知，
繼承得手卷。
持往付近鄰，
書商居其店。
曰：「吾意此甚佳，
然微末銅錢，
於吾實尤美。」
Từ điển Hán Việt
《雄雞與明珠》
《hùng kê dữ minh châu》
讓·德·拉封丹（1668 年）
nhượng· đức· lạp phong đan（1668 niên）
一日雄雞掘，
nhất nhật hùng kê quật，
得珠持以贈。
đắc châu trì dĩ tặng。
付與首玉工，
phó dữ thủ ngọc công，
曰：「吾意此精美，
viết：「 ngô ý thử tinh mĩ，
然微細粟粒，
nhiên vi tế túc lạp，
於吾實尤美。」
ư ngô thật vưu mĩ。」
一夫既無知，
nhất phu kí vô tri，
繼承得手卷。
kế thừa đắc thủ quyển。
持往付近鄰，
trì vãng phó cận lân，
書商居其店。
thư thương cư kì điếm。
曰：「吾意此甚佳，
viết：「 ngô ý thử thậm giai，
然微末銅錢，
nhiên vi mạt đồng tiền，
於吾實尤美。」
ư ngô thật vưu mĩ。」
2. Dịch sang Anh văn (The Rooster and the Pearl)
The Rooster and the Pearl
Jean de La Fontaine · Fables (1668)
One day a rooster uncovered a pearl,
Which he handed over to the very first lapidary.
"I believe it is fine," said he;
"But the least grain of millet
Would suit my business much better."
An ignorant man inherited
A manuscript, which he carried
To his neighbor the bookseller.
"I believe," said he, "that it is good;
But the least ducat
Would suit my business much better."
3. Phiên âm Hán Việt
Hùng kê dữ minh châu
Nhược Đức Lạp Phong Đan (Năm 1668)
Nhất nhật hùng kê quật,
Đắc châu trì dĩ tặng.
Phó dữ thủ ngọc công,
Viết: "Ngô ý thử tinh mỹ,
Nhiên vi tế túc lạp,
Ư ngô thực vưu mỹ."
Nhất phu ký vô tri,
Kế thừa đắc thủ quyển.
Trì vãng phó cận lân,
Thư thương cư kỳ điếm.
Viết: "Ngô ý thử thậm giai,
Nhiên vi mạt đồng tiền,
Ư ngô thực vưu mỹ."
4. Chú giải bằng tiếng Việt
• Le Coq et la Perle (Gà trống và Viên ngọc): Bài ngụ ngôn nổi tiếng nằm trong tập Fables (Những bài ngụ ngôn) xuất bản năm 1668 của nhà thơ lớn người Pháp Jean de La Fontaine. Câu chuyện mượn hình ảnh con gà trống vô tình bới được một viên ngọc trai nhưng lại thà đổi lấy một hạt kê để ăn, qua đó châm biếm những kẻ vô tri thức không biết trân trọng giá trị đích thực của tri thức, nghệ thuật hay báu vật, vì họ chỉ quan tâm đến lợi ích vật chất thực tế trước mắt.
• Lapidary (Thợ mài ngọc / Ngọc công): Người thợ chuyên chế tác, mài giũa các loại đá quý và ngọc trai.
• Grain de mil (Hạt kê): Một loại hạt nhỏ làm thức ăn cho các loài gia cầm (như gà). Đối với gà trống, một hạt kê nhỏ bé có giá trị sinh tồn thực tế cao hơn rất nhiều so với một viên ngọc vô giá.
• Manuscrit (Thủ quyển / Bản thảo): Tài liệu viết tay, thường có giá trị văn hóa hoặc lịch sử cao, nhưng trong bài thơ lại rơi vào tay một kẻ vô học không biết đọc, không biết giá trị của nó.
• Libraire (Người bán sách / Thư thương): Trong ngữ cảnh thế kỷ 17, người bán sách kiêm luôn nhà xuất bản hoặc người sưu tầm sách cũ.
• Ducaton (Đồng tiền vàng/bạc cổ): Một đơn vị tiền tệ cũ ở châu Âu; ở đây tượng trưng cho khoản tiền nhỏ mà kẻ vô tri thèm thuồng hơn là giữ lại di sản tri thức.
No comments:
Post a Comment